✏️Experience

Dữ liệu không nói dối nhưng bạn đã bị lừa

Trong thiết kế sản phẩm và kinh doanh, rất hay thấy team dựa vào số liệu thô từ khảo sát/experiment để ra quyết định nhanh — nhưng kết luận vội thường sai vì quyết định dựa trên tỉ lệ tổng hợp mà bỏ qua cấu trúc dữ liệu. Đây là lỗi phổ biến mà tôi hay thấy gặp ở các bạn junior/mid: Không quan sát kỹ các phân lớp hay đặc tính trong bối cảnh của vấn đề (classification) và các biến gây nhiễu (noise).

Bài toán tiêu biểu

Giả sử bạn so sánh hai chiến dịch khuyến mãi A và B trên khách hàng dùng thẻ:

• Trong nhóm khách hàng doanh nghiệp, A chuyển đổi tốt hơn B.
• Trong nhóm khách hàng cá nhân, A cũng chuyển đổi tốt hơn B.

Nhưng khi gộp toàn bộ dữ liệu lại, B lại có tỉ lệ chuyển đổi cao hơn.

Vì sao? Vì tỉ lệ phân bổ chiến dịch khác nhau giữa các nhóm khách hàng (ví dụ B tập trung nhiều vào nhóm cá nhân có quy mô lớn), dẫn tới trọng số mẫu (weights) làm đảo chiều kết quả tổng thể.

Đây chính là Simpson’s paradox ¹.

...

Bức ảnh tình cờ tôi chụp được trên chuyến bay sau dịp nghỉ cuối năm ngoái làm tôi liên tưởng ngay đến bản đồ IA mà team thiết kế của chúng tôi đang xây dựng và thiết kế cho ứng dụng hiện tại.

Triết lý thiết kế mà chúng tôi áp dụng dựa trên mẫu Hành vi khách hàng phù hợp với Mental Model của người dùng (chúng tôi đã thực hiện các cuộc khảo sát và thử nghiệm với kĩ thuật Treejack và Card Sorting). Đây là một ví dụ tuyệt vời để minh họa cách mà Mental Model hoạt động trong thế giới thực.

Applying the model in design

Thiết kế và xây dựng sản phẩm số luôn là một công việc đòi hỏi đội ngũ hợp tác chéo về chuyên môn và phạm vi đội nhóm¹. Để phối hợp “nhuần nhuyễn” và hiệu quả là một thách thức vô hình không dễ dàng vượt qua. Vai trò “nhạc trưởng” vô cùng quan trọng. Câu hỏi đặt ra là “role” nào sẽ đảm nhiệm vị trí này?

...

Nỗi đau của một quyết định sai lầm không phải vì quyết định đó gây ra thất bại, mà là vì biết rủi ro sai lầm của nó nhưng vẫn ra quyết định đó, phản chiếu và dày vò.

Nghịch lý: Tìm kiếm sự “Hài lòng” lại đem đến “Nỗi đau”, ngược lại hướng tới nỗi đau có thể dẫn đến sự thỏa mãn sâu sắc và lâu dài hơn.

Nhìn dưới lăng kính khoa học hành vi ¹, ra quyết định chịu ảnh hưởng bởi trực giác và phi lý trí, đem đến chuỗi hậu quả có tác động đến cảm xúc và tâm lý học. Dưới đây là tóm tắt tổng quát.

...

I’t time to think about Agentic Experience Design (AX).

Nowadays, interaction is shifting from classic Human–Computer Interaction (HCI) toward Human–Agent–Computer Interaction (HACI). As autonomous agents and conversational interfaces assume more autonomy, designers must consider how people, intelligent agents, and traditional systems share control, communicate intent, and coordinate tasks.

UX is dead, or it’s the next evolution?

We do not scroll and click to read a blog or browse a website; we ask an AI Agent to “eat” information. The new approach is Human AI as executor, human as decision-maker.

Nếu bạn không biết đi đâu, bạn sẽ luôn đi đường vòng–Unknown (có người nói là của Lewis Caroll).

Thông thường với những người mới bắt đầu, cách tốt nhất để có định hướng phù hợp cho phát triển sự nghiệp đó là tiếp nhận những lời khuyên từ những người kinh nghiệp đi trước (mentor), không phải vì họ làm trong lĩnh vực của họ lâu hơn và “chuyên gia” hơn mà họ đã rút tỉa được nhiều cột mốc quan trọng giúp định hình hoặc làm điểm neo tốt cho những người đi sau. Nhưng lựa chọn vẫn nằm ở mỗi người vì hoàn cảnh và nội tại từng cá nhân không ai giống ai.

...

Một đúc kết nhỏ về ứng dụng Gamification trong thiết kế sản phẩm số mà tôi có dịp đã và đang triển khai. Giải thích cơ chế gồm 2 phần: hình thành động lực từ phân tích Tâm lý học hành vi và xây dựng Vòng lặp thói quen.

Tạo ra “tiny habit” qua các phẩn thưởng nhỏ và các task đủ thách thức. Đồng thời hình thành cơ chế cân bằng giá trị Mental effort - Money (cày cuốc hoặc chi nhiều tiền).

Dựa trên kinh nghiệm thường xuyên pitching thiết kế sản phẩm với các stakeholder, tôi muốn chia sẻ vài đúc kết cá nhân về cách lựa chọn chiến lược trải nghiệm khách hàng có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh qua bức hình sau:

Nỗi lo về “cognitive outsourcing” — khi con người ngày càng phụ thuộc vào AI và thuật toán mạng xã hội trong cuộc sống và công việc, hình thành lối tư duy thụ động:

...

After 80 years, Vietnam’s National Day shines as a symbol of resilience and unity—filling us with pride.

• Nhà tôi có treo một lá cờ - DTAP x HÀ ANH TUẤN
• Viết Tiếp Câu Chuyện Hòa Bình - Tùng Dương x Nguyễn Văn Chung
• Thịnh Vượng Việt Nam Sáng Ngời - Bùi Trường Linh

Chắc hẳn bạn từng nghe chuyện “Thầy bói xem voi” — một lời nhắc rằng ta dễ vội kết luận khi chỉ nhìn thấy một phần. Đây không phải lỗi cá nhân, mà là cách não bộ tối ưu năng lượng: giản lược thông tin để xử lý nhanh hơn, từ đó tạo nên hành vi lấy tư duy vô thức làm chủ đạo.

...

Những ngày đầu học về Computer Science, tôi vẫn nhớ bài học đầu tiên viết chương trình ra lệnh máy tính nói “Hello World”, và sau đó là những chương trình dần phức tạp hơn với nhừng đề bài hóc búa dần. Có những tình huống mà tôi cá là hầu như các Lập trình viên nào cũng từng trải qua: ngốn cả buổi chỉ để fix 1 dòng bug hay tìm cách (tra google, đọc sách, stackoverflow, hỏi thầy hỏi bạn, …) để build cho chương trình chạy, cứ thế từng dòng code được thêm vào và xóa đi. Cảm giác như đang đẽo một khối đá thô, từng lát một, mà hình hài vẫn chưa hiện ra.

...

Khi tìm hiểu về Tải nhận thức (Cognitive load) trong tâm lý học hành vi, tôi nhận ra rằng xung quanh ta luôn có những “thứ vô hình” chi phối suy nghĩ và hành vi con người – như những gì mà cố giáo sư tâm lý học Daniel Kahneman từng mô tả trong cuốn Thinking, Fast and Slow. Điều này kisch thích sự tò mò của tôi với những thứ ta không thể nhìn thấy, đặc biệt là những thứ ẩn chứa trong tâm trí của mỗi chúng ta.

...

Đu theo trend sinh ảnh bằng ChatGPT với phong cách đồ chơi. Trend này bắt đầu từ bác Jacob Nielsen

Dưới đây là prompt để sinh ảnh (lưu ý khi upload ảnh mẫu trước khi tạo ảnh, có thể tùy chỉnh để đổi style, pose, màu sắc theo ý muốn):

an action figure toy of the young person in this photo. The action figure should be full-figure and displayed in its original blister pack packaging. On top of the box is the toy’s name, “Digital Designer,” across a single line of text. In the blister pack packaging, next to the figure, show the toy’s accessories, including the sticky notes, a pencil, the Figma logo, the Notion logo, and the Visual Studio logo, a Macbook, and only one cup of coffee”

Kết quả:

Tò mò vọc vạch với tính năng Code của Grok, tôi đã thử nghiệm ngay với ý tưởng xây dựng một ứng dụng Chia tiền cho nhóm bạn. Bắt đầu với đoạn prompt:

...

Từ câu chuyện Khổng Tử ngăn học trò tên Mỗ, tôi nhận ra rằng việc học và chia sẻ kiến thức khi nhìn bao quát từ cấp độ Doanh nghiệp cần được xem xét cực kì cẩn thận vì nó có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng lan truyền và tác động rất to lớn. Làm thế nào để tránh những tác động hệ lụy từ hiệu ứng Dunning-Kruger?

Điểm khác nhau giữa chia sẻ kiến thức ở nơi làm viêc (môi trường doanh nghiệp) với học ở trường/talk show hay những chương trình trainning/mentor ngắn hạn.

Làm thế nào để tìm Insight và sử dụng đúng cách? Insight tốt là có thể giúp các bên liên quan lóe lên ✨ (trigger) những nhận định có cơ sở và tiếp cận khoa học. Hữu ích cho những buổi thảo luận cần ra quyết định, vì vậy cần rất cô đọng cũng như chắc chắn với những bằng chứng từ quan sát và desk research thực tế.

Xem thêm » How can we define good insights?

Nếu bạn đề cập đến “vấn đề” từ một giải pháp hoặc tính năng, đấy không phải là vấn đề của khách hàng.

A problem well-stated is a problem half-solved. Charles Kettering.

Plato believed that what we perceive through our senses is just a shadow of true reality. In his famous Allegory of the Cave, he argued that we live in a world of illusions, and only through reason can we access the “Forms”—eternal truths that lie beyond what we see. Similarly, in Buddhism, the “Three Wise Monkeys” teach mindfulness and ethical conduct, encouraging us to be mindful instead of what we see 🙈 , hear 🙉, and say 🙊.

Bế tắc là dấu hiệu của việc mơ hồ trong mục đích hay trong ngôn ngữ chung của giao tiếp. Bị làm mờ bởi cái tôi, những mẫu thuẫn luẩn quẩn trên con đường mòn Đúng-Sai (như bản năng của Cái Đầu bị khiêu khích bởi Cái Đuôi, đó là thực tại không thể thay đổi). Làm sao để phá vỡ?

Khi nhìn vào bên trong:

• Tìm điểm chung hay những quy luật của thực tại.
• Hiểu về sự ràng buộc không thể tách rời.
• Đặt ra mục tiêu chung (thực tế là không tồn tại Đúng hay Sai).
• Tự thúc đẩy nội tại từ chính mình để thay đổi.
• Kiên định và kiên nhẫn với hành động của chính mình.

There is no rule for Product Design. This is the way to “Do the things right and Do the right things”.

This month is full of love ❤️.

I’m listening 🎵feelslikeimfallinginlove–Coldplay

To me, art feels incomplete without the foundation of scientific principles. While the beauty of a design can captivate an audience, true appreciation lies in the ability to analyze and uncover the hidden layers of its creation. For those who seek to explore the invisible beauty beneath the surface, science becomes the lens through which art truly comes alive.

“Design is not just what it looks like and feels like. Design is how it works.” –Steve Jobs.

I have a plan.

Know the rules well, so you can break them effectively.” –Dalai Lama XIV

We can’t judge whether an insight is right or wrong (cause it’s a piece of information), but we always expect it to be good enough to be actionable and relevant. From my experience and perspective when working with colleagues, a good insight has some signals: it illustrates some things new ✨ and touches on the root cause of the problem.

When observing to collect the raw customer data, we should keep an open-ended approach, avoid bias, and do anything that can impact “real” data from the customer’s view. Good observations lead to good insights.

There is a basic and simple framework for problem solving in design.

• Pareto principle 80/20
• Ask yourself first
• Ask your teammate soon
• Ask your stakeholders as much as possible

If you follow the dual career path guide, here is my explanation. Think about the entry point to start learning some things new, then you can draw your style of career path as T-shape, Π-shape or M-shaphe.

Lifetime of product–my visualization.

There is nothing that begins and ends (Wuway phisolophy). The “truths” for success will always change by time, size, space, perspective, culture, faith, and human evolution in biology and technology. It is called “the Flow.”

A message about “Less is More”. An abundance of material possessions characterizes modern life, yet this surplus often leaves us feeling unfulfilled and disconnected from the natural world.

I’m listening 🎵 “Sit Down”–James

Today, I know that the way to change habits is to do nothing about it . You only need to write something in your diary and reflect on it yourself. Do things have to change? What do you want to get better at? Are there any trade-offs? What is the reward?

Start with small, and wait until the “Snowball effect” comes.

We do less to listen and observe, understand more, then find the root of the problem. Immersing ourselves in that stream of thought, we see all the rules of nature/the universe. Don’t waste time creating useless things; stay focused on the root.

“Do nothing but do everything” (無為而無不為), Lao Tzu

BTC accepted payment at a bread🥖 shop in Shibuya, Tokyo.

A great show at Tokyo Dom. I fulfilled one of my first wishes: to attend a live show by my favorite band, Coldplay. This band will end their journey in 2024 with Music of Spheres World tour.

BELIEVE IN LOVE

I actually howled and hugged and sang together. Music is wonderful, it’s really beautiful if we enjoy it together.

5 / 4

My highlighted in this arcticle about Desision behaviour.

A person’s objective in decision making is to arrive at the best possible decision outcome with the least possible effort. … These two variables—effort versus optimal outcome—are usually at odds with one another. Better decision outcomes typically require more effort.

Full article

Currently, I’m listening 🎶Evove - Imagine Dragons🎵.

The only thing that keeps me on Facebook is that my friends keep in touch via Messenger. I am switching to reading daily news via Telegram, Twitter, and other media channels. Media today is quite chaotic and unreliable.

If you are still confusing the roles in product design, here is my short explanation.

I shared my thought about my career at here.

A dream in your life: You are unique in this world, and you have your own dream. You cannot walk in someone else’s path. It would be best if you started with your dream crazy enough to grow yourself.

Take the opportunities and try it on my road.

❤ Amazing day ❤. My most beautiful princess has been born.

The world turns on a father’s love for his daughter.

“Covid” time. Music-healling for soul. Silence. Fighting stronger. New challenges, new opportunities.

I’ll Be There - Katie Melua
Lemon - Kenshi Yonezu

My most favorite song
Fix you - Coldplay

Vietnam’s National Day. Proud of the nation’s history.

• Dòng sông phẳng lặng
• Lá Cờ - Tạ Quang Thắng
• Victory - Two Steps From Hell

My tracks: September 2021